elmirador

por Manuel Bouza Faraldo

Quixera comezar a miña reflexión diferenciando dous termos totalmente diverxentes: deporte en idade escolar e deporte escolar.

O primeiro é aquel no que participan escolares tanto federados como non federados, suxeitos a unha regulamentación común, nos diferentes niveis deportivos, no marco da Federación que coordine cada especialidade. Neste tipo de deportes, priman os resultados, clasificacións, títulos (a prensa recolle a miúdo avultados, marcadores de 20-1 en fútbol sala e tamén en minibasket, etc.).

Seria axeitado que nos detivesemos un minuto a cavilar a desilusión e a desanimosidade que estes resultados producen ós mozos deportistas e moitas veces ocasionan o abandono da práctica deportiva ó crer que fracasaron. Para agravar o problema, estes encontros celébranse a miúdo nun ambiente de enganada "paixón" deportiva, chegando mesmo ó insulto, as discusións airadas e ás agresións verbais, todo iso presenciado por escolares, a cuxa formación, desde logo non contribúen estes comportamentos irracionais.

¿Onde ficou o auténtico deporte escolar? Refírome a aquel cuxo obxectivo é a participación, o afán de superación, o gozo da práctica deportiva, independentemente duns resultados que deben ser contemplados como un factor secundario, cambiante, anecdótico...

Así, lograremos fomentar un deporte para todos, non para "estrelas", no que todo tipo de escolar teña cabida e protagonismo; un deporte igualitario e non discriminatorio.

Esa é a auténtica base do espírito deportivo e o principio irrenunciable para a preparación física e anímica dos nosos escolares.

Podémonos deter un intre e analizar quen ou quen somos os responsables deste estado de cousas. ¿As autoridades educativas?, ¿os profesores?, ¿as federacións? Creo que todos debemos deternos un intre para pensar sobre as consecuencias que a situación do deporte escolar pode carrear na mingúa da educación integral dos nosos fillos. O deporte serve para crear ilusión e non complexos; propicia compañeirismo e non enimistades; fomenta o espírito de equipo e a sociabilidade, non o individualismo egocéntrico...

; cada vez somos máis pais, profesores, autoridades deportivas... que tomamos conciencia do problema e buscamos solucións.

A todos eles, gracias.

Enriba

BENEFICIOS DA ACTIVIDADE FÍSICA E DO EXERCICIO NAS PERSOAS DE IDADE

por Carlos Piñeiro Díaz

Coordinador médico da Escola de Envellecemento Activo.

Colaborador da OMS no Programa Internacional de Envellecemento.

O día 7 de abril celebramos o Día Mundial da Saúde 2002, sendo o lema da OMS (Organización Mundial da Saúde) "Pola túa saúde, móvete", tratando de dar especial notoriedade ás alternativas de que dispoñen os individuos e comunidades para influír na súa propia saúde e benestar. Segundo os datos da OMS a falta de actividade física duplica o risco de enfermidades cardiovasculares, de diabete de tipo II e de obesidade, incrementando o risco de padecer cancro de colon e de peito, hipertensión arterial, problemas de peso, osteoporose, depresión e ansiedade, estimando que a inactividade física provoca máis de dous millóns de defuncións ó ano. Os estilos de vida sedentarios son un importante problema de saúde pública por provocar un aumento de mortalidade, morrebilidade e discapacidade.

Segundo as conclusións preliminares dun estudio da OMS sobre factores de risco, os modos de vida sedentarios son unha das 10 causas fundamentais de mortalidade e discapacidade no mundo. A participación periódica en actividades físicas moderadas pode demorar o declive funcional e reducir o risco de enfermidades crónicas nas persoas maiores sas ou con enfermidades crónicas. Mellora a saúde mental e acostuma favorecer os contactos sociais.

O feito de se manter activas pode axudar ás persoas maiores a continuar coas súas actividades da vida diaria da forma máis independente posible e durante o maior período de tempo.

Tamén se obteñen vantaxes económicas cando as persoas maiores están activas. Os gastos médicos reducense considerablemente cando as persoas maiores manteñense activas (OMS,1998 a). A actividade física mellora a calidade de vida das persoas de todas as idades en moitos xeitos. Entre os beneficios físicos colle citar a mellora e o aumento do equilibrio, a forza, a coordinación, a flexibilidade e a resistencia. Demostrouse así mesmo que a actividade física contribúe a mellorar a coordinación motora e a función cognitiva. Os estilos de vida activos proporcionan ás persoas de idade constantes oportunidades de facer novos amigos, manter os vínculos sociais e relacionarse con outras persoas de todas as idades. A mellora da flexibilidade, o equilibrio e o ton muscular pode contribuír a reducir o risco das caídas, que son unha causa importante de discapacidade nas persoas de idade. Tense observado que os niveis de enfermidade mental son inferiores entre as persoas activas.

Os beneficios da actividade física poden desfrutarse mesmo incluso se a práctica regular comeza nunha etapa tardía da vida. Algunhas enfermidades comúns entre as persoas de idade son as cardiovasculares, a artrite e a osteoporose. Se manterse

activos desde a mocidade pode axudar a previr moitas enfermidades, o movemento e a actividade regular, poden contribuír a aliviar a discapacidade e o dor asociados a estas enfermidades.

A actividade física tamén pode contribuír enormemente ó tratamento dalgúns trastornos como a depresión e a enfermidade de Alzheimer.

As sesións de exercicio organizadas, adaptadas a condición física de cada un, ou os simples paseos poden proporcionar a oportunidade de facer novos amigos e manter vínculos coa comunidade, reducindo así o sentimento de soidade e de exclusión social. A actividade física aumenta a confianza en un mesmo e a autonomía, cualidades que contribúen ó benestar psicolóxico.

Quen sofren dunha enfermidade ou discapacidade específicas que puidesen afectar á súa capacidade de manterse activos deberán consultar a un médico antes de participar nunha rutina ou programa de actividade física. Os paseos, a natación, os exercicios de estiramento, a danza, a xardinería, o excursionismo e a bicicleta son actividades excelentes para as persoas de idade. Segundo as previsións, o número de persoas maiores de 60 anos se duplicará nos próximos 20 anos. A maioría destas persoas vivirá nos países de desenvolvemento.

Reducir e demorar a discapacidade derivada da idade é unha medida de saúde pública esencial e a actividade física pode ser un factor importante para crear e manter o benestar en todas as idades. (Documentos da OMS. Día Mundial da Saúde 2002).

Enriba

O XOGO É UNHA NECESIDADE VITAL PARA O NENO

por Angeles Rodeiro Abelleira

Profesora na Escola Universitaria de Enfermería e Podoloxía de Ferrol. Directora de Enfermería Hospital A. Marcide.

O neno aprende xogando o que ninguén lle pode ensinar, cumprindo o xogo unha función moi importante na vida do neno, que lle serve non só para pasar o tempo, se non que é unha necesidade vital. É crucial para a súa medra e desenvolvo físico, psíquico e intelectual, xa que a través do xogo aprenden máis sobre se mesmo, sobre os seus amigos e sobre a sociedade na que vive, promovendo en el unha evolución intelectual e afectiva.

Tense dito que o xogo é o traballo do neno. O xogo educa na felicidade e fai que o neno experimente situacións diferentes e aprenda a adaptarse ás novas esixencias. A través do xogo o neno despraza ó exterior as súas angustias e os seus medos e vainos dominando mediante a acción. O xogo é unha linguaxe e unha representación simbólica de fantasías, desexos e experiencias. Como dicía Sigmund Freud, o neno xoga non só para repetir situacións pracenteiras, senón tamén para elaborar as que lle resultan dolorosas ou difíciles.

Xogar é saudable durante toda a vida do ser humano dedicándolle na infancia grande parte do seu tempo, fomenta a súa capacitación e desenvolvo. Se un neno non xoga, colle preguntarse o que lle ocorre. A través do xogo, o neno busca coñecementos, aumenta e desenvolve o seu xeito e experiencia, e imita ós maiores creando situacións imaxinarias. Isto significa que o pequeno debe ser inquedo, curioso e imaxinativo. Os pais teñen que dar importancia ó proceso do xogo para comprender e acompañar ó fillo na súa medra. Observándoo xogar e implicándose con el a través do xogo compartido, poden coñecelo moito mellor e comunicarse con el dunha maneira máis próxima.

Segundo a idade o xogo significa:

- De 0 a 5 anos, é a única actividade.

- De 5 a 10 anos, é a máis importante.

- De 10 a 15 anos, é necesario.

- De 15 anos en adiante, é conveniente.

Dependendo das distintas etapas do desenvolvemento do neno, o xogo varia, pasando do xogo solitario, ó xogo imitativo, ó xogo formal (non competitivo) e, finalmente, prefire xogos con regulas (competitivos).

Un instrumento básico no xogo é o xoguete. A súa elección é importante. Os pais deben orientarse sobre que xoguetes que son axeitados en cada momento, e en cada idade, a partir dos grandes trazos de desenvolvemento psicomotor do neno, pero sen esquecer a súa individualidade.

É necesario ter en conta o seu comportamento, as súas necesidades, a súa idade e o seu desenvolvemento concreto para poder darlle o xoguete máis axeitado. Colle tamén ter en conta a importancia de que os diferentes xogos posúan valores pedagóxicos que se orienten a áreas distintas do desenvolvemento.

Outro xeito importante é que o xoguete sexa capaz de promover a creatividade do neno: canto máis simple e menos mecánico sexa, mellor. Cantas veces un neno que recibiu moitos agasallos acaba xogando co papel da envoltura ou coas caixas de cartón. Basear a elección nos xogos que máis gustan ó adulto é un erro. Non é aconsellable tampouco proporcionar demasiados xoguetes ó neno, posto que a súa creatividade se pode ver bloqueada.

Determinados materiais domésticos, como son o cartón, os nobelos de fío, as caixas, as botellas de plástico, etc., ofrecen opcións de xogo que potencian a creatividade do neno deixando que el mesmo, coa colaboración dos adultos, fabrique os seus propios xoguetes: deixar que a imaxinación do pequeno converta estes obxectos caseiros en cabalos, bonecas, coches ou trens é unha maneira de potenciar un desenvolvemento positivo do neno.

Atribuíronselle moitas consecuencias negativas ó feito de ver a televisión en exceso, sen embargo, os nenos seguen pasando moitas horas ante o televisor e xogando con videoxogos. Algúns autores afirman que a televisión non constitúe un reto para a imaxinación, interfire coa soidade do xogo, e fomenta o materialismo e a pasividade. Tamén interfire nas relacións familiares e o diálogo. A partir de 10 horas semanais de televisión o rendemento escolar diminúe. Por outra parte, dende diferentes ámbitos estase estudiando a relación entre o tempo dedicado ós videoxogos e á televisión e a violencia en nenos e mozos.

Sen embargo, non hai que esquecer que a televisión emite tamén programas educativos. Ben utilizada, a televisión aumenta o vocabulario do neno, amplía o coñecemento do seu entorno, de outras culturas e maneiras de pensar, polo que favorece a súa estimulación e desenvolvemento.

Os pais deben ser conscientes sobre a importancia de limitar o tempo diario de televisión ó máximo de 2 horas e de supervisar e acompañar ó neno mentres a mira.

É necesario axudar ó neno a expresar o que sente cando ve determinados programas, a elaborar as súas emocións, separar a ficción da realidade e aprender a ser crítico. É preciso, así mesmo, transmitir ós pais a inconveniencia de utilizar a televisión como unha gardería e a necesidade de buscar alternativas de xogo saudables e recreativas. Por último, non se debe recorrer á televisión para favorecer determinados hábitos, por exemplo para conseguir que o neno coma.

E sen dúbida o mellor xoguete para un neno é xogar con el.

Este artigo foi publicado por DIARIO DE FERROL o 3 de marzo de 2002.